راهنمای کامل گروه بندی ساختمان ها بر اساس مبحث دوم مقررات ملی

سطح زیربنا

در گروه بندی ساختمان ها در آیین نامه مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، سطح زیربنا یکی از معیارهای اصلی تعیین‌کننده گروه ساختمان محسوب می‌شود، زیرا افزایش زیربنا به‌طور مستقیم موجب افزایش حجم کار و پیچیدگی خدمات مهندسی در مراحل طراحی، نظارت و اجرا می‌گردد. مطابق با بند 18-1-1 مبحث دوم، ساختمان‌ها از نظر سطح زیربنا به‌صورت پلکانی در چهار گروه طبقه‌بندی شده‌اند:

 ساختمان‌های با زیربنای تا ۶۰۰ مترمربع در گروه «الف»، از ۶۰۱ تا ۲۰۰۰ مترمربع در گروه «ب»، از ۲۰۰۱ تا ۵۰۰۰ مترمربع در گروه «ج» و ساختمان‌های با زیربنای بیش از ۵۰۰۰ مترمربع در گروه «د» قرار می‌گیرند. این تقسیم‌بندی مبنای تعیین حدود صلاحیت مهندسان و سایر عوامل فنی پروژه بوده و رعایت دقیق آن برای انتخاب صحیح طراح، ناظر و مجری ساختمان الزامی است.

تعداد طبقات

در گروه بندی ساختمان ها در آیین نامه مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، تعداد طبقات ساختمان به‌عنوان یکی از شاخص‌های اصلی سنجش پیچیدگی پروژه و حجم کار خدمات مهندسی در نظر گرفته شده است، زیرا افزایش تعداد طبقات موجب سخت‌تر شدن اجرای پروژه، افزایش ریسک کار در ارتفاع، استفاده از ماشین‌آلات پیشرفته‌تر و افزایش حساسیت‌های سازه‌ای می‌شود.

مطابق بند 18-1-2 مبحث دوم، ساختمان‌ها از نظر تعداد طبقات به‌گونه‌ای تقسیم‌بندی شده‌اند که ساختمان‌های ۱ و ۲ طبقه روی شالوده در گروه «الف»، ساختمان‌های ۳، ۴ و ۵ طبقه روی شالوده در گروه «ب»، ساختمان‌های ۶ لغایت ۱۰ طبقه روی شالوده در گروه «ج» و ساختمان‌های بیش از ۱۰ طبقه روی شالوده در گروه «د» قرار می‌گیرند.

نوع کاربری

گروه بندی ساختمان ها بر اساس حیطه‌ عملکرد کاربری‌ها در قالب تقسیمات توزیع خدمات شهری می‌باشد؛ بر همین اساس، کاربری ساختمان‌ها معمولاً در قالب چهار حیطه‌ عملکردی تعریف می‌شوند: محله (برزن)، ناحیه، منطقه و شهر. این رویکرد باعث می‌شود کاربری از نظر اثرگذاری، جمعیتِ استفاده‌کننده، رفت‌وآمد، الزامات ایمنی و پیچیدگی بهره‌برداری، قابل مقایسه و طبقه‌بندی باشد. مبنای این تقسیمات عموماً همان پیشنهادهای طبقه‌بندی خدمات شهری (از جمله ساختمان‌های مشمول ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها) است و همچنین از طریق اسناد و مصوبات شهری (طرح‌های جامع، هادی و تفصیلی) و در مواردی مصوبات سازمان‌های متولی کاربری‌ها (مثل نوسازی و توسعه شهری، آموزش‌وپرورش، بهداشت و…) قابل تشخیص و تطبیق است. طبق بند 18-1-3 مبحث دوم مقررات ملی داریم:

• گروه «الف» (حیطه محله/برزن): کاربری‌هایی که عملکردشان در یک محدوده کوچک و محلی تعریف می‌شود؛ مثل واحدهای مسکونی، واحدهای تجاری کوچک، مدارس ابتدایی، کلینیک‌های کوچک، کودکستان‌ها، کارگاه‌ها و موارد مشابه.
• گروه «ب» (حیطه ناحیه): کاربری‌هایی با حوزه خدمت‌دهی وسیع‌تر از محله، در سطح ناحیه؛ مثل شعبات فرعی بانک‌ها، مدارس متوسطه، درمانگاه‌ها، خوابگاه‌ها، سالن‌های ورزشی ساده و موارد مشابه.
• گروه «ج» (حیطه منطقه): کاربری‌هایی که در مقیاس منطقه خدمت می‌دهند یا جمعیت و عملکرد گسترده‌تری دارند؛ مثل فروشگاه‌های بزرگ، بیمارستان‌ها، مراکز فرهنگی، ایستگاه‌های فرعی مترو، ساختمان‌های پست، پلیس، آتش‌نشانی، شعب اصلی بانک‌ها، مهمان‌پذیرها و هتل‌های کوچک و موارد مشابه.
• گروه «د» (حیطه شهری): کاربری‌هایی با اثرگذاری در سطح شهر یا فراتر از آن؛ مثل فرودگاه‌ها، استادیوم‌ها، دانشگاه‌ها، مراکز اصلی مخابرات، مراکز تحقیقاتی، ایستگاه‌های اصلی مترو و پایانه‌های مسافربری، هتل‌های بزرگ و موارد مشابه.

بر اساس مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، هر یک از سه عامل سطح زیربنا، تعداد طبقات و نوع کاربری می‌توانند به‌تنهایی گروه ساختمان را برای ارائه خدمات مهندسی توسط مهندسان حقیقی در پایه‌های مختلف تعیین کنند. در خصوص ارائه خدمات مهندسی ساختمان توسط اشخاص حقوقی، ملاک تعیین گروه ساختمان برای خدمات مهندسی، دو عامل تعداد طبقات و نوع کاربری ساختمان خواهد بود.